Mannitol

Home / glossary / Mannitol

Mannitolmannit – organiczny związek chemiczny, polihydroksylowy alkohol cukrowy. Występuje w formie dwóch enancjomerów, oznaczanych zwyczajowo jako D i L. Stanowi bogate źródło przyswajalnego węgla i dlatego jest dodawany do podłoży hodowlanych (np. podłoże Chapmana służące izolacji i identyfikacji bakterii z rodzaju Staphylococcus).

W lecznictwie znalazł zastosowanie jako środek moczopędny. Może być używany:

  • w zapobieganiu nieodwracalnemu uszkodzeniu nerek w skąpomoczu (oligurii),
  • do zmniejszenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego,
  • do zwiększania wydalania moczu (i zarazem trucizn) przy zatruciach,
  • eksperymentalnie do czasowego otwarcia bariery krew-mózg, w ramach BBBD (Blood-Brain Barrier Disruption) celem podniesienia skuteczności chemioterapii w leczeniu nowotworów mózgu.

Działanie

Sam mannitol podany dożylnie zwiększa ciśnienie osmotyczne płynu pozakomórkowego (co skutkuje przedostaniem się wody z komórek do osocza). Mechanizm ten jest odpowiedzialny za zmniejszanie ciśnienia wewnątrzczaszkowego i wewnątrzgałkowego oraz ogólnie za zmniejszanie obrzęków różnego pochodzenia. Mannitol jest zaliczany do diuretyków osmotycznie czynnych. W Polsce w medycynie stosowane są roztwory do wlewu dożylnego.

Wskazania

  • leczenie fazy oligurii w ostrej niewydolności nerek zanim stanie się nieodwracalna
  • wzmożone ciśnienie śródczaszkowe
  • redukcja ciśnienia wewnątrz gałki ocznej – jeżeli inne sposoby nie przynoszą rezultatów
  • nasilenie wydalania trucizn przez nerki – tzw. diureza wymuszona

Przeciwwskazania

  • bezmocz
  • obrzęk płuc
  • czynne krwawienie wewnątrzczaszkowe
  • ciężkie odwodnienie
  • nasilająca się niewydolność serca

Działania niepożądane

  • gorączka
  • zapalenie żyły w miejscu wstrzyknięcia
  • zakrzepica żylna
  • kwasica
  • obrzęki
  • ból głowy
  • drgawki
  • zaburzenia widzenia
  • nudności
  • wymioty
  • odwodnienie

      Tabele i Rankingi. Zestawienie informacji w tabelach